جایزهٔ گالیلئو گالیله هر سال برای کارهای شاخص در زمینهٔ اُپتیک، که در شرایط نامساعد نسبی به دست میآید، اهدا میشود. کارهای شاخص، شامل پرسش و پاسخهای بنیادی علمی، پژوهش یا توسعهٔ روشها یا ابزارهای اُپتیکی، و رهبری علمی یا فنی در تأسیس مراکز اُپتیکی در منطقه میشود. شرایط نامساعد نسبی مورد نظر کمیتهٔ اهداکنندهٔ اینجایزه، به شرایط سخت اقتصادی و اجتماعی یا فقدان دسترسی به امکانات فنی یا علمی، یا منابع اطلاعاتی اشاره دارد. اینجایزه، شامل مدال گالیلئو گالیله، کمک برای سفر و ارایهٔ مقاله در کنگرهٔ بعدی آیکو (کمیسیون بینالمللی اُپتیک)، کمک مالی، و همچنین توجه ویژه و جایگاهی شایسته از سوی آیکو برای پشتیبانی از فعالیتهای آیندهٔ برندهٔ جایزه خواهد بود.
دکتر توسلی، بیستم آذر در سمینار «دربارهٔ جایزهٔ گالیله ICO۲۰۱۰ و پراش فرنل از اجسام فازی» در جمع استادان و دانشجویان دانشکدهٔ فیزیک دانشگاه تهران به سخنرانی پرداخت. وی در بخشی از سخنان خود گفت: «... شخص نیست که جایزه را میبرد؛ اگر در کشور امکانات نبود، اگر دکتر حسابی نبود که آزمایشگاه اُپتیک راه بیندازد و من در آزمایشگاه اپتیک با ایشان کار کنم، اگر اینهمه دانشجوهای درجهیک دکترا و فوق لیسانس نبودند که هرکدام آنها قسمتی از تحقیقات را جلو ببرند، اگر همین دانشجویان لیسانس نبودند که سر کلاس سوالهای خوب بپرسند، کارها را پیگیری نمیکردند و روی این پروژههای کوچک کار نمیکردند؛ این نمیشد. جایزه را به کار ارزشمند میدهند؛ کار ارزشمند را یک نفر نمیتواند انجام بدهد، حتماً باید بستر باشد و حتماً باید مشارکت عدهٔ زیادی باشد، این را باور کنید. من اگر افغانستان بودم یا جایی دیگر بودم، که امکانات مثل اینجا فراهم نبود، این ممکن نبود. اگر بستر این امکانات بیشتر فراهم بود تعداد اینجایزهها بسیار بیشتر بود، اگر بستر بسیار مناسبتر بود، حتی میتوانستیم جایزهٔ نوبل ببریم. ولی بستر برای نوبل حالا حالاها آماده نیست. من بهخوبی این اخبار را دنبال میکنم، فرض کنید ژاپن تازه شروع به دریافت جایزهٔ نوبل کرده است؛ چرا که پنجاه سال زحمت کشیدند تا بسترهای لازم برای رشد را فراهم کنند.
«خواهش من این است که اگر ما این را حس کنیم که فرد مهم نیست، بلکه یک جریان مهم است و بستر مهم است که به وجود بیاید، دو نتیجه میتواند داشته باشد: هر قدمی که برمیداریم میتواند مؤثر باشد یا مثبت یا منفی و این را باید دانشجویان ما حسابی به آن فکر کنند. یکی از همکاران ما دلخور بود و میگفت من تا نیمهشب مطالعه میکنم ولی وقتی که میروم سر کلاس، دانشجویان بیعلاقهاند. حال اگر شما علاقه نشان بدهید، نیمهشبهای ایشان جواب میدهد. یکی دیگر اینکه اگر بدانیم فرد مهم نیست، دیگر چاپلوسی و این حرفها دیگر نمیتواند جایی داشته باشد. من از صمیم قلب دارم میگویم که اینجایزه را، که به نظر من هم ارزشمند است، به فرد نمیدهند بلکه میگویند خوب است که در ایران بستری آماده شده است که بشود کارهای علمی کرد....»
جایزهٔ گالیلئو گالیله، از سال ۱۳۷۳/۱۹۹۴، هر سال به دانشمندان مطرح اُپتیک در سطح جهان اهدا شده است. سال گذشته اینجایزه بهطور مشترک به مارات سوسکین، دانشمند مطرح اُپتیک کوانتومی از اوکراین، و دومیترو میهالاچ از رومانی تعلق گرفت. تاکنون دانشمندانی از رومانی، هند، مکزیک، روسیه، آرژانتین، ازبکستان، برزیل، صربستان و مونتهنگرو، فیلیپین، فلسطین (نوار غزه) و تایلند نیز برندهٔ جایزهٔ بینالمللی گالیلئو گالیله شده بودند.
نویسنده: محمدجواد ترابي